HISTORIA W DATACH OD 1067 do XVII WIEKU



Celem niżej przedstawionej listy jest przedstawienie ciągłości niektórych wydarzeń z historii Polski. W związku z tym nie wszystkie ważne daty są tu przedstawione.

1067 Początek panowania księcia Bolesława II Śmiałego. Konflikt polsko-czeski w okresie wojny domowej na Węgrzech.
1068 (1069?) Pomoc zbrojna dla Izasława Jarosławicza, księcia Kijowa. Wjazd księcia Bolesława II Śmiałego do Kijowa
1069 Rodzi sie Mieszko, syn księcia Bolesława II Śmiałego.
1069 Udział Polaków w wyprawie duńskiej na Anglię.
1071-1073 Uniezależnienie się Pomorza.
1072 Książę Bolesław II Śmiały wznawia działania wojenne przeciw Czechom.
1072 Książę Bolesław II Śmiały na Rusi.
1072 Powołanie Stanisława na biskupstwo krakowskie.
1073 Książę Kijowa Izasław na wygnaniu w Polsce.
1074 (1076?)Pomoc Włodzimierza Monomacha i Olega Światosławicza dla księcia Bolesława II Śmiałego przeciw Czechom i pokój z Czechami.
1074 Nieudana wyprawa króla Niemiec Henryka IV przeciw węgierskiemu królowi Gezie.
1075 Bulla papieża Grzegorza VII dla Polski.
1075 Wojna domowa w Niemczech.
1076 (1077?) Bolesław II Śmiały powoduje powtórne osadzenie kijowskiego księcia Izasława na tronie kijowskim.
25 XII 1076 Koronacja Bolesława Śmiałego.
1077 Król Bolesław II Śmiały pomaga Władysławowi węgierskiemu utrzymać się na tronie.
1077-1079 Wybór antykróla i spór o koronę w Niemczech.
1078 Śmierć księcia kijowskiego Izasława.
11 IV 1079 Sąd królewski, sąd arcybiskupi i śmierć biskupa Stanisława.
1079/1080 Wygnanie króla Bolesława Śmiałego (ucieczka z synem na Węgry po posiłki zbrojne zakończona fiaskiem).
1085 Cesarz rzymsko-niemiecki Henryk IV mianuje Wratysława czeskiego królem Czech i Polski
1085 Król Salomon węgierski sprowadza Tatarów na przyszlego króla węgierskiego Władysława , lecz zostaje rozbity.
20 VIII 1085 lub 1086 urodzenie Bolesława III Krzywoustego.
1086 Książę Władysław Herman sprowadza Mieszka, syna Bolesława II Śmiałego z Węgier do Polski.
1088 Małżeństwo Mieszka, syna Bolesława II z księżniczką ruską.
1088 Małżeństwo księcia Władysława Hermana z Judytą Marią, wdową po królu Salomonie węgierskim i siostrą cesarza Henryka IV.
1089 Otrucie Mieszka, syna Bolesława II Śmiałego.
1138-1146 Książę Bolesław Krzywousty wyznaczył najstarszego syna Władysława, księciem krakowskim i zwierzchnikiem nad resztą braci. W 1146 roku wybucha wojna domowa, w której możnowładztwo popiera pozostałych braci i w wyniku której książę Władysław zostaje wygnany z kraju. Polska rozpada się na cztery księstwa.
1157 W wyniku osłabienia kraju cesarz Fryderyk I Barbarossa wyprawia się na Polskę i książęta zmuszeni są uznać zwierzchnictwo cesarskie.
1166 Prusacy w wyprawie na polskie księstwa rozbijają książęce wojska. Henryk książę sandomierski polega w walce. Jego tereny obejmuje później Kazimierz.
1181 Ziemie zaodrzańskie odpadają od Polski zaraz po śmierci Bolesława, Krzywoustego, a w wyniku braku porozumienia między jego synami, w roku 1181 książę szczeciński Bogusław składa hołd cesarzowi Fryderykowi Barbarossie. W ten sposób odpada następna dzielnica.
1180 Złamanie zasady senioratu na zjeździe w łęczycy, gdy w zamian za nadanie przywileju dla duchowieństwa princepsem został obwołany najmłodszy syn Bolesława III – Kazimierz II Sprawiedliwy.
1210 Innocenty III wydał dokument przywracający zasadę senioratu, co uderzało w księcia krakowskiego Leszka Białego.
1217 Układ o przeżycie zawarty między księciem Leszkiem Białym a swoim kuzynem księciem Władysławem III Laskonogim. Umowa zakładała, że w razie śmierci jednego z nich, drugi obejmie rządy w jego dzielnicy i otoczy opieką małoletnie dzieci.
1226 Rodzi się Bolesław V Wstydliwy, syn księcia Leszka Białego i księżniczki ruskiej Grzymisławy.
1227 Kazimierz I Kujawski, syn księcia mazowieckiego Konrada I, zgłosił propozycję opieki nad Bolesławem V (Wstydliwym) oraz jego księstwem.
1228 Z powodu braku odpowiedzi w pierwszej połowie marca 1228 książę Konrad I mazowiecki przybył do Skaryszewa na negocjacje z matką Bolesława V Grzymisławą i możnowładcami w sprawie objęcia przez niego regencji na czas małoletności swojego bratanka (Bolesława V Wstydliwego). 1228 Książę Konrad I mazowiecki pojawia się w północnej części ziemi krakowskiej, a po jego stronie opowiedzieli się tylko Starżowie-Toporczycy[7] (7. W. Semkowicz, Ród Awdańców w wiekach średnich, cz. 3, s. 163) - czytaj członkowie rodu Janinów. Tam doszło do starcia z oddziałami Henryka Brodatego (wysłanego do Krakowa przez księcia Władysława III Laskonogiego w charakterze namiestnika i spodziewanego następcy) najpierw pod Skałą, następnie pod Wrocieryżem i Międzyborzem (wszystkie przegrane).
1228 Po wiecu w Cieni 5 maja 1228 na którym możni krakowscy poparli księcia Władysława III Laskonogiego na pana Krakowa Władysław przybył do Krakowa, gdzie Grzymisława, wdowa po księciu Leszku Białym, przekazała mu rządy nad Krakowem. Grzymisława wraz z synem otrzymała księstwo sandomierskie, gdzie sprawowała władzę jako regentka.
1228 W porozumieniu z księciem Władysławem III Laskonogim, który zachował prawa monarsze i za zgodą Grzymisławy oraz panów krakowskich do Krakowa wkroczył książę Henryk I Brodaty, który sprawował rządy namiestnicze.
1228 Latem Konrad mazowiecki wykluczony ze wszelkich układów uderzył na Kraków, ale poniósł klęskę w bitwie pod Skałą w starciu z synem księcia Henryka I Brodatego, Henrykiem II Pobożnym.
1229 Książę Konrad mazowiecki pojmał księcia Henryka I Brodatego i zajął ziemię sieradzką i łęczycką oraz później Sandomierz, pozbawiając Grzymisławę władzy
1230 Zakon rycerski niemiecki, sprowadzony na Ziemię Chełminską przez Konrada rozpoczyna podbój Prus.
1230 Książę Władysław Laskonogi wspomagany przez księcia Henryka I Brodatego bezskutecznie usiłował odzyskać ziemie stracone w 1229 roku.
1231-1232 Henryk I Brodaty toczył walki z Konradem I mazowieckim o Małopolskę
1232 Henryk I Brodaty wyparł księcia mazowieckiego Konrada z Małopolski. Konrad utrzymał jedynie ziemię łęczycko-sieradzką.
1233 Wg bulli Grzegorza IX Konrad I mazowiecki zwabił Grzymisławę z synem na spotkanie, na którym własnoręcznie ją ograbił i pobił. Bolesław z matką zostali uwięzieni wpierw w Czersku, a następnie w Sieciechowie.
1233 Bolesławowi udało się uciec wraz z matką z klasztoru w Sieciechowie przy pomocy Klemensa z Ruszczy oraz opata z Sieciechowa Mikołaja z Galli.
1234 Wybuchła wojna między księciem Henrykiem I Brodatym a księciem Konradem I mazowieckim o Małopolskę. 1234 Za sprawą arcybiskupa Pełki doszło do ugody miedzy księciem Konradem I mazowieckim i księciem Henrykiem I Brodatym w Luchani nad Wartą, na mocy której Bolesław V otrzymał część ziemi sandomierskiej i przekazał kilka grodów Henrykowi I Brodatemu.
1235 Książę Konrad I mazowiecki najechał na Sandomierszczyznę, a Bolesław V stracił w wyniku tego najazdu ziemię radomską.
1238 Zmarł książę Henryk I Brodaty, a władzę po nim przejął jego syn, Henryk II Pobożny, który tak jak ojciec objął opieką księcia Bolesława V (Wstydliwego)i jego księstwo sandomierskie.
1239 Liczący trzynaście lat Bolesław spotkał się w Wojniczu z pięcioletnią królewną węgierską Kunegundą, córką króla Węgier Beli IV. Na zjeździe doszło do zawarcia umowy małżeńskiej.
1241 Doszło do pierwszego najazdu Mongołów na Polskę. W styczniu Mongołowie zajęli Lublin i Zawichost. Bolesław Wstydliwy wraz z żoną uciekł na Węgry do swojej siostry Salomei, żony króla halickiego Kolomana, pozostawiając swoje ziemie bez obrony.
1241. 13 lutego Mongołowie zdobyli i spalili Sandomierz.
1241. 9 kwietnia stoczono bitwę pod Legnicą, w której wojska dowodzone przez Henryka II Pobożnego poniosły klęskę, a sam książę zginął.
1241. 10 lipca 1241 Konrad I mazowiecki mimo oporu możnych i rycerstwa małopolskiego wkroczył i pozostał w Krakowie do 1243.
1243. 25 maja w wyniku bitwy pod Suchodołem między wojskami Małopolan, wspartymi posiłkami węgierskimi, pod dowództwem Klemensa z Ruszczy a wojskami Konrada I mazowieckiego, Bolesław V Wstydliwy odzyskał panowanie nad księtwem krakowskim
1243 Konrad I mazowiecki próbował odzyskać panowanie nad Krakowem i zaatakował Bolesława V, lecz nie udało mu się go pokonać.
1245 Książę Bolesław V wsparł wyprawę Rościsława, który był kandydatem węgierskim na tron halicki. 17 lipca doszło do bitwy pod Jarosławiem, gdzie wojska polskie i węgierskie poniosły klęską. Ostatecznie doszło do zawarcia pokoju w Łęczycy.
1246 Książę Konrad I mazowiecki wraz z synem Kazimierzem, wsparty posiłkami litewskimi i opolskimi ponownie zaatakował Małopolskę.
1246 W bitwie pod Zaryszowem wojska Bolesława V Wstydliwego (20 lat) zostały pokonane. Książę Konrad I mazowiecki zdobył Lelów.
1246 Z powodu braku środków na prowadzenie wojny Bolesław V zaciągnął pożyczkę u swojej żony Kingi, którą spłacił 2 marca 1257 podczas wiecu książęcego w Korczynie, oddając jej ziemię sądeckę.
1247, 9 lipca odbył się zjazd z Przedborzu, podczas którego Konrad I mazowiecki zgodził się na oddanie ziemi sandomierskiej Bolesławowi V.
1247 Książę Konrad I mazowiecki zmarł 31 sierpnia 1247, przy życiu pozostał jego syn, Kazimierz, z którym Bolesław później toczył walkę.
1248-1249 Bolesław V Wstydliwy wspierał wyprawę Siemowita mazowieckiego, syna Konrada I mazowieckiego na Jaćwingów. Wyprawa ta zakończyła się jednak niepowodzeniem.
1251 odkryto w Bochni złoża soli kamiennej. Przedtem wydobywano tam tylko solankę. Książę Bolesław włączył kopalnię soli do posiadłości książęcych, będących dla niego źródłem stałych dochodów.
1252. 28 sierpnia podczas zjazdu w Oględowie Bolesław V Wstydliwy wraz ze swoją matką Grzymisławą wydał przywilej immunitetowy na rzecz biskupstwa krakowskiego, który gwarantował duchownym dużą niezależność w kwestiach ekonomicznych oraz sądowniczych.
1253. 17 września 1253 w wyniku starań księcia Bolesława oraz biskupa krakowskiego papież Innocenty IV kanonizował Stanisława ze Szczepanowa (zabity przez króla Bolesława II Śmiałego).
1254-1255 Bolesław V zabiegał o uwolnienie Siemowita mazowieckiego oraz jego żony, których przetrzymywał Kazimierz, syn księcia Konrada I mazowieckiego.
1256 Jaćwingowie najechali i złupili Małopolskę.
1258. 11-13 czerwca odbył się wiec w Sandomierzu, podczas którego książę Bolesław V Wstydliwy zatwierdził przywileje dla kościoła w Małopolsce.
1258 Bolesław V Pobożny rozpoczął wojnę z Kazimierzem kujawskim o kasztelanię lędzką, która została przekazana bezprawnie Kazimierzowi przez Henryka I Pobożnego.
1259. 29 września - 6 października 1259 33 letni Bolesław V Wstydliwy wspólnie z Bolesławem Pobożnym (ur 1224-1227 s. Henryka Pobożnego) walczyli z Kazimierzem kujawskim i ostatecznie złupili Kujawy. Pokój został zawarty 29 listopada 1259.
1259 W listopadzie Mongołowie wraz Rusinami najechali Małopolskę i zniszczyli Sandomierz, Lublin i Kraków, a Bolesław V Wstydliwy uciekł na Węgry lub do Sieradza, rządzonego przez księcia Leszka Czarnego.
1260. W lutym Mongołowie opuścili Małopolskę, a książę Bolesław powrócił na swoje ziemie
1260, od czerwca do lipca książę Bolesław V Wstydliwy wraz z księciem Leszkiem Czarnym pomagał zbrojnie Węgrom w walce z Czechami. 12 lipca doszło do bitwy pod Kressenbrunn, zakończonej klęską wojsk węgierskich.
1265-1266 Książę Bolesław V walczył z książętami ruskimi, synem Daniela halickiego, Szwarnem oraz jego bratem Wasylkiem, którzy pomogli Litwinom najechać Małopolskę. 19 czerwca 1266 w bitwie pod Wrotami Szwarno został pobity.
1308 Krzyżacy zagarniają Gdańsk
1314 Łokietek opanowuje Wielkopolskę
1320 Koronacja Lokietka
1331 Wojska polskie odnoszą pierwsze zwycięstwo nad Krzyżakami. Polska nie uzyskuje żadnych korzyści, a zaraz potem Krzyżacy opanowują Kujawy.
1333 Tron obejuje Kazimierz, syn Łokietka
1335, 1339 Kazimierz zawiera układ z królem czeskim Janem Luksemburczykiem
1340-1349 Po wygaśnięciu dynastii w księstwie halickim, Kazimierz walczy o opanowanie tych ziem
1343 Polska zawiera "wieczysty pokój" z zakonem
1355 Książęta mazowieccy uznają zwierzchnictwo króla polskiego
1355 Układ z królem węgierskim Ludwikiwm Andegawenskim. Polska posiada ziemie ruskie. Na wypadek śmierci Kazimierza królem Polski ma zostać jego siostrzeniec Ludwik zwany Węgierskim
1370 Umiera król Kazimierz Wielki, rządy obejmuje Ludwik, syn Karola Roberta króla Węgier. Stale przebywa na Węgrzech, odłącza Ruś Czerwoną od Polski, gdzie siłą nawraca na katolicyzm, i przyłącza do Węgier. W kraju rządzi magnateria.
1382 Po latach zamieszek w Polsce umiera Ludwik.
1382 Na konfederacji w Sieradzu szlachta ustanawia zasadę, że córka Ludwika obejmująca tron polski ma być stałą rezydentką Polski.
1382 Walka o władzę. Ziemowit IV wkracza do Wielkopolski
1383 Ziemowit IV zostaje obwołany królem, lecz zastępy węgierskie, krakowskie i sandomierskie zwyciężają go.
1384 Jadwiga sprowadzona przez możnowładców przybywa do Krakowa na Wawel.
1385 Za namową panów polskich Jagiełło zobowiazuje się do przyjęcia wiary chrzescijańskiej i połączenia Litwy z Polską.
1386 Chrzest Jagiełły i jego braci. Skirgiełło ochrzczony po raz drugi, Witold po raz trzeci (po chrzcie krzyżackim i prawosławnym). Ślub z Jadwigą i koronacja w Krakowie.
1386 Polskie siły pomagają przełamać napad krzyżacki na Litwę.
1387 Jagiełło w otoczeniu panów polskich i duchowieństwa, przystepuje do chrztu Litwy, zaprowadza hierarhię katolicką. Jagiełło nadaje litewskim bojarom dzierzawy na własność i uwalnia od licznych danin.
1387 Wyprawa wysłana przez Jadwigę odbiera Ruś Czerwona Węgrom.
1390 Rycerstwo polskie wraz z Litwinami broni Wilna przed Zakonem.
1399 Wyprawa Witolda na Moskwę, w celu podporządkowania Litwie wszystkich ziem ruskich, wspomagana jest przez polskie siły.
1401 Unia wileńsko-radomska nadaje Witoldowi dożywotnią władzę nad Wielkim Księstwem Litewskim
1404 Za okupem Zakon krzyżacki oddaje Ziemię dobrzyńską Polsce.
1409 Zakon wypowiada wojnę Polsce.
1410 Bitwa pod Grunwaldem.
1411 Oblężenie Malborka i pokój, na mocy którego Zakon oddaje Polsce Dobrzyń, a Litwie Żmudź.
1414 Na soborze konstancjeńskim Polska uzyskuje dekret papieski potępiający doktrynę krzyżacką.
1414 -1423 Wojna oblężna z Zakonem.
1420 Uchwalenie Statutów Mikołaja Trąby, które nakazują duchowieństwu powstrzymanie "heretyckich nauk" przenikających z Czech do Polski.
1424 Edykt wieluński uznaje husytyzm za przestępstwo również przeciw państwu.
1425 Polska szlachta na zjeździe w Brześciu Kujawskim uznaje królewicza Władysława za następcę tronu polskiego.
1430 Wychodzą na jaw plany koronacji Witolda i projekt ligii antypolskiej złożonej z cesarza, przyszłego króla Litwy i Zakonu.
1430 Po śmierci Witolda, Jagiełło wyznacza na Wielkiego Księcia Świdrygiełłę, uciekiniera z polskiego więzienia (osądzonego za przejście na stronę krzyżacką). Możnowładztwo polskie na znak protestu zagarnia Podole.
1433 Odebranie Gdańska Zakonowi krzyżackiemu.
1438 Konfederacja korczyńska zobowiązuje panów duchownych i świeckich do zniszczenia wszczynających bunty przeciw królowi i za szerzenie "herezji".
1420-1505 Rozwój husytyzmu w Polsce.
1440 Władysław Warneńczyk przyjmuje koronę węgierską.
1442 Król w tzw. przywileju czerwińskim zobowiązuje się, że nie będzie konfiskował dóbr szlachty bez wyroku sądowego.
1443-1444 Król sciąga polskie rycerstwo do Węgier, gdzie toczy wojny z Turkami.
1454-1466 Ostatczna wojna z Zakonem, pokój w Toruniu.
1470, 1471 Iwan podbija Nowogrow, który rok wcześniej dobrowolnie przyłącza się do Litwy.
1471 Władysław, syn Kazimierza Jagiellończyka zostaje ukoronowany jako król Czech. Część wojska pozostaje w Pradze, część walczy po stronie Kazimierza z Maciejem Korwinem o koronę węgierską.
1482 Iwan wkracza do Litwy. Pokój w 1486 r.
1492 Umiera Kazimierz Jagiellończyk. Zbiera się rada królewska i szlachta.
1493 i 1496 Sejmy w Piotrkowie na których wprowadza się podatki na szlachtę, panów, duchowieństwo i miasta.
1494 Na mocy układu z Moskwą Litwa nadaje Iwanowi Srogiemu tytuł pana całej Rusi.
1495 Po bezpotomnej śmierci Janusza, król Olbracht włącza księstwo płockie do Korony.
1496 W wyniku zapotrzebowania za granicą na zboże, szlachta rozwija uprawy i rozpoczyna proces unieruchamiania chłopów.
1496-1497 Po tajemniczym zjezdzie w Parczewie, Jan Olbracht organizuje i dowodzi tzw. wyprawę wołoską. Cel ekspedycja wyruszającej do Mołdawii jest nieznany. Historycy twierdzą, że celem mogła być wojna z Turcją, osadzenie Jagiellonów na tronie mołdawskim, lub przeniesienie Zakonu na nowe tereny. Zebrano czterdziesto tysięczną armię pospolitego ruszenia, wojsk zaciężnych i Zakonu. Po drodze dołączyły siły litewskie. Siłami mazowieckimi dowodził Konrad III, książę czerski. Cel wyprawy, Suczawa nie została zdobyta. W wyniku złej organizacji wyprawy, głodu, zimna i nękających akcji przeciwnika niemal połowa armii zostaje stracona.
1500 Następna wyprawa Iwana na Litwę.
1501 Po koronacji król Aleksander na czele wojska udaje się na Litwę, gdzie trwa wojna z Rusią Moskiewską i tam uzyskuje sześcioletni rozejm.
1503 W wyniku wydatków na wyprawy zagraniczne i powstania wielkich fortun magnackich pustoszeje kasa królewska. W tym czasie biskupi posiadają średnio 200 do 300 wsi, magnaci świeccy do 30 wsi, a klasztory malopolskie do 40 wsi.
1504, 1505, 1506 Trzy sejmy. Następuje reforma prawna i administracyjna. Zakłada się tzw sejm walny składający sie z króla i reprezentantów narodu. Król otoczony zostaje radą czyli senatem. Naród wystepuje przez posłów wybranych na sejmikach. Izbie poselskiej przewodniczy marszałek. Uchwały sejmu muszą być zatwierdzone przez króla, aby stały się prawem. Król posiada władzę wykonawczą w postaci swoich urzędników.
1504 Moskwa wyprawia się na Smoleńsk.
1505 Na sejmie w Radomiu wprowadza się ustawę Nihil novi zakazującą królowi wydawania ustaw bez zgody senatu i izby poselskiej.
1520 Zygmunt I Stary zakazuje sprowadzanie do kraju pism Lutra pod karą konfiskaty dóbr i banicji.
1520 Wybucha wojna z Zakonem, Prusy stają się dziedzicznym księstwem branerburgczyków pod zwierzchnictwem Polski.
1523 Zygmunt I Stary ustanawia karę śmierci i konfiskaty majątku za wyznawanie i propagowanie nauk reformatorów.
1525 Bunt chłopski w Prusach Królewskich domagający się wolności osobistej, zniesienia pańszczyzny i ewangielii protestanckiej. Zniesiony przez połączone siły luteranskiego księcia i poczty biskupa warmińskiego.
1525 Hołd Pruski w Krakowie.
1526 Król udaje się do Gdańska, gdzie czternastu przywodców protestanckiej rebelii zostaje sciętych. Klasztory zwraca się mnichom, a kościoły księżom katolickim.
1527 Sejm ustanawia reformę wojskowo-skarbową.
1540 Zygmunt I Stary zabrania wysyłania dzieci na uczelnie zachodnie (czytaj-luterańskie). Podupada Uniwersytet Jagielloński
1543 Na sejmie król zostaje zmuszony do cofnięcia zakazu wyjazdów do obcych krajów.
1550 Sejm przedstawia królowi program naprawy wewnętrznej państwa - niezainteresowany król odsuwa program na późniejszy termin.
1550 Zygmunt August zobowiązuje się utrzymać jedność wyznaniową w zamian za zgodę prymasa na małżeństwo z Barbarą Radziwiłłowną, pochodzacą z nie królewskiego rodu.
1551 Synod piotrkowski wydaje wyroki na protektorów reformacji.
1552 Sejm piotrkowski występuje przeciw magnatom duchownym i zmusza króla do zawieszenia sądownictwa duchownego.
1554 Biskup Czarnkowski za sprzyjanie herezji skazuje na spalenie na stosie trzech mieszczan poznańskich. Szlachta uwalnia więźniów.
1554 Odbywa się pierwszy jawny synod różnowierczy, który początkuje regularne funkcjonowanie kościoła kalwińskiego w Polsce.
1555 Sejm kontynuuje zawieszenie sądów duchownych i równouprawnia protestantów z katolikami.
1556 Wyprawa Zygmunta Augusta do Inflant przeciw Zakonowi, który poddaje się bez walki.
1557 Zygmunt August wydaje edykt zabraniający propagandy innowierczej, a z drugiej strony znosi jurysdykcję duchowną w sprawach o herezję.
1557-1558 W zamian za donacje Prusy Królewskie otrzymują od Zygmunta Augusta przywileje gwarantujące swobodny rozwój luteranizmu.
1558 Początek nowej espansji moskiewskiej. Armia cara Iwana wkracza do Inflant. Początek wojny o Inflanty.
1562/1563 Sejm na rzecz państwa obciąża podatkami dziesięcinę płaconą przez chłopów. Zniesienie jurysdykcji duchownej.
1564 Edykt parczowski - Zygmunt August nakazuje wyjazd cudzoziemcom "dla religii zbiegłym i szerzącym herezję w kraju" egzekwowany jedynie wobec antytrynitarzy.
1566 Unia Inflant z Litwą i Polską.
1566 Sejm - reforma dóbr koronnych, częściowo zatwierdzona przez króla Zygmunta Augusta.
1569 Unia Lubelska - unia wszystkich krajów należących do Rzeczpospolitej. Ukraina, Wołyń, i Podole zostaje wcielone do Korony.
1570 Zgoda sandomierska - porozumienie braci czeskich, kalwinów i luteranów. Młodzież szlachecka na zagranicznych uniwersytetach. Kościół katolicki przeciwstawia się humanistycznym naukom jako oznace reformacji.
1572 Umiera bezpotomnie Zygmunt August, ostatni przedstawiciel dynastii jagiellońskiej.
1573 Konfederacja warszawska określa zasady rządzenia potrzebne dla utrzymania pokoju podczas bezkrólewia, rozszerza zasady łagodzenia sporów religijnych oraz wysuwa postulat wspólnego współżycia różnych wyznań.
1573 Wybór Henryka Walezego. Podczas koronacji nowy król potwierdza konfederację warszawską.
1576 Po ogłoszeniu niezależnosci od Polski, Gdańsk zostaje zdobyty przez Stefana Batorego.
1577 Iwan Groźny zagarnia Inflanty. Polska wyprawa pod wodzą hetmana Zamoyskiego odzyskuje je a następnie oblega Moskwę.
1582 Pokój z carem Iwanem.
1586 Król Stefan Batory powołuje naród do wojny z Turcją i umiera.
1587 Elekcja Zygmunta III Wazy. Po śmierci ojca, Zygmunt usiłuje utrzymać koronę szwecką. Początek wojen ze Szwecją.
1589 Król Zygmunt sprzeciwia się wnioskowi na sejmie by uchwały sejmowe zapadały wiekszością głosów.
1592 Sejm tzw inkwizycyjny zmusza Zygmunta III Wazę do wyparcia się układów z Austrią.
1595 i 1600 Hetman Zamoyski wkracza do Wołoszy, usuwa nawołujących do wojny z Turcją austriackich gospodarzy i umacnia pokój z Turcją.
1601, 1602 i 1605 Wypieranie Szwedów z Inflant.
1606 Polska wyprawa awanturników, wspierana przez możnowładztwo duchowne na Moskwę popiera domniemanego cara Dymitra, syna Iwana Groźnego. Zniszczona zostaje przez powstanie narodowe.
1610 Hetman Żółkiewski niszczy zastępy Szujskiego, innego pretendenta do tronu rosyjskiego.
1611 Zygmunt III Waza zdobywa Smoleńsk. Na skutek zbytniego zaangażowania w sprawy katolicyzmu i bezwzględne popacie Jezuitów, Zygmunt przegrywa wybory na cara moskiewskiego
1619 Rozejm z Michałem Romanowiczem.
1620 Przegrana bitwa z Turkami pod Cecorą.
1621 Wygrana bitwa z Turkami pod Chocimiem.
1626 Szwedzi pod wodzą Gustawa Adolfa zdobywają Prusy Królewskie.
1629 Sprowadzenie wojsk polskich na Ukrainę.
1633 Wojska cara Mikołaja zajmują Smoleńsk.
1634 Władyslaw IV oswobadza Smoleńsk, pokój z Moskwą.
1635 Rozejm ze Szwecją. Szwecja zwraca Prusy, zatrzymuje Inflanty.
1635 Sejm znosi przywileje Kozakom, poddaje ich kontroli starostów. Wysyła hetmana Koniecpolskiego na Ukrainę.
1648 Powstanie Kozaków pod wodzą Bogdana Chmielnickiego. Klęska wojsk polskich pod Żółtymi Wodami.
1655-1660 Wojna ze Szwecją. Jan Kazimierz zrzeka się pretensji do tronu szwedzkiego. Pokój w Oliwie w 1600 r. Jan Kazimierz zrzeka się zwierzchnictwa Polski nad Prusami Królewskimi. Odtąd Prusy należą do Brandenburgii.


Przypisy

Michał Bobrzyński, Dzieje Polski w zarysie, PIW, Warszawa 1974
Słownik Historii polskiej, Wiedza Powszechna, Warszawa 1969
Paweł Jasienica, Polska Piastów, PIW, Warszawa 1967
Paweł Jasienica, Polska Jagiellonów, PIW, Warszawa 1963